رصد تحولات هوش مصنوعی بومی در خاورمیانه و شمال آفریقا (منا)
رصد هوش مصنوعی حاکمیتی در خاورمیانه و شمال آفریقا: سرمایه تراشهها، مدلهای هوش مصنوعی باز و شمارش معکوس اجلاس جهانی هوش مصنوعی.
به گزارش کارآفرینی پرس به نقل از اِیآی اِن اَرِیبیا، شرکت تراشهسازی وابسته به صندوق سرمایهگذاری مبادله، موفق به دریافت ۳۰۰ میلیون دلار حمایت مالی از دولت آمریکا شده است؛ شرکت فناوری جی۴۲ از مدلهای هوش مصنوعی با ساختار باز حمایت میکند و ریاض شمارش معکوس برای اجلاس جهانی هوش مصنوعی ۲۰۲۶ را آغاز کرده است.
خلاصه تحولات هوش مصنوعی
خلاصه سریع: مهمترین مطالب، در کوتاهترین شکل ممکن
- شرکت «گلوبالفاندریز» که اکثریت سهام آن در اختیار صندوق سرمایهگذاری مبادله است، در ۲۹ ژوئیه با وزارت بازرگانی آمریکا یک تفاهمنامه اولیه برای دریافت ۳۰۰ میلیون دلار حمایت مالی در زمینه فناوری فوتونیک سیلیکونی امضا کرد. این توافق همچنین شامل واگذاری یک درصد از سهام شرکت به دولت آمریکا است.
- شرکت جی۴۲ با پیوستن به یک ائتلاف جهانی هوش مصنوعی، از مدلهایی حمایت میکند که دیگران نیز میتوانند آنها را استفاده و توسعه دهند. این کار به امارات و دیگر کشورها کمک میکند تا در زمینه هوش مصنوعی استقلال بیشتری داشته باشند و برای دسترسی به برخی فناوریها مجبور نباشند همیشه از کشورهای دیگر اجازه بگیرند.
- مرجع هوش مصنوعی عربستان سعودی برگزاری «اجلاس جهانی هوش مصنوعی ۲۰۲۶» را از ۱۵ تا ۱۷ سپتامبر در ریاض تأیید کرده است. این موضوع شش هفته آینده را به دورهای مناسب برای شکلگیری و نهاییشدن توافقهای سرمایهگذاری و تجاری تبدیل میکند.
- شرکت قطری «کِیوای» در حال اجرای یک سرمایهگذاری مشترک ۲۰ میلیارد دلاری با شرکت بروکفیلد است؛ در همین حال، کویت قصد دارد تعداد مراکز داده خود را تقریباً دو برابر کند؛ این کشور در حال حاضر حدود پنج مرکز داده دارد.
- مصر و مراکش نیز در حال تبدیل ظرفیتهای موجود در حوزه برق و خدمات به زیرساختهای هوش مصنوعی هستند، به جای آنکه مستقیماً بر توسعه مدلهای پیشرفته و مرزی هوش مصنوعی تمرکز کنند.
بزرگترین حرکت مرتبط با هوش مصنوعی حاکمیتی که در هفته گذشته بر این منطقه (خاورمیانه) تأثیر گذاشت، نه با واحد گیگاوات برق، بلکه با دلار رقم خورد و محل وقوع آن در شمال ایالت نیویورک بود.
شرکت گلوبالفاندریز، که یک شرکت تولیدکننده تراشه برای قراردادهای سفارشی است و صندوق سرمایهگذاری مبادله همچنان بزرگترین سهامدار آن محسوب میشود، در تاریخ ۲۹ ژوئیه با وزارت بازرگانی آمریکا یک نامه اعلام قصد برای دریافت ۳۰۰ میلیون دلار حمایت مالی امضا کرد. هدف این حمایت، تسریع فعالیتهای این شرکت در زمینه فوتونیک سیلیکونی است.
این سرمایه برای توسعه مواد نوری، فناوری ساخت ویفرهای نیمهرسانا و بستهبندی پیشرفته تراشهها اختصاص مییابد؛ فناوریهایی که برای ایجاد ارتباطات نوری نزدیک به تراشه و درون بسته تراشه استفاده میشوند. این فناوریها در واقع همان زیرساختی هستند که تعیین میکنند دادهها با چه سرعتی در داخل یک مرکز داده هوش مصنوعی جابهجا شوند.
همین اعلام رسمی همچنین تأیید کرد که دولت آمریکا یک درصد از سهام این شرکت را به دست آورده است.
این موضوع ابوظبی را در موقعیتی غیرمعمول قرار میدهد: یک دارایی متعلق به سبد سرمایهگذاری حاکمیتی ابوظبی، اکنون بخشی از مالکیت خود را در اختیار دولت آمریکا دارد؛ آن هم در یکی از مهمترین لایههای فناوری هوش مصنوعی؛ لایهای که کشورهای خلیج فارس معمولاً برای آن به دنبال خرید ظرفیت پردازشی در مقیاسهای بسیار بزرگ (مگاواتی) هستند.
امارات متحده عربی: تکیه بر مدلهای هوش مصنوعی قابل توسعه بهعنوان یک راهبرد
شرکت فناوری جی۴۲ در این هفته تلاش کرد حضور و جایگاه خود را در زمینه مدلهای هوش مصنوعی قابل دسترسی و توسعه گسترش دهد.
این شرکت مستقر در ابوظبی به اتحاد هوش مصنوعی امن و باز پیوست؛ اتحادی که با مشارکت شرکت انویدیا شکل گرفته و اکنون حدود ۳۸ عضو دارد. شرکتهایی مانند آیبیام، سیسکو، کلاودفلر و هاگینگفیس نیز در این اتحاد حضور دارند.
هدف این اتحاد این است که گروههای امنیتی بتوانند در کنار مدلهای هوش مصنوعی بسته و تجاری، از مدلهایی نیز استفاده کنند که امکان بررسی، تغییر و توسعه آنها برای دیگر شرکتها و متخصصان وجود دارد.
از نظر تجاری، این اقدام ممکن است در نگاه اول فقط یک حرکت تبلیغاتی کمهزینه به نظر برسد؛ اما در واقع پشت آن یک هدف راهبردی مهم وجود دارد.
واحد «اینسپشن» شرکت جی۴۲، خانوادهای از مدلهای هوش مصنوعی عربی به نام جیس را به شکلی توسعه داده که امکان دسترسی و استفاده گستردهتر از آنها وجود دارد.
این موضوع برای امارات اهمیت زیادی دارد؛ زیرا توسعه و بهبود مدلهای هوش مصنوعی چیزی است که این کشور میتواند بدون انتظار برای دریافت مجوز صادرات از آمریکا دنبال کند.
در پشت صحنه دیپلماسی، ساختوسازهای واقعی همچنان ادامه دارد.
شرکت خزنه، بازوی مراکز داده شرکت جی۴۲، در حال آمادهسازی برای راهاندازی نخستین بخش با ظرفیت ۲۰۰ مگاوات از مجموعه عظیم استارگیت امارات با ظرفیت نهایی ۱ گیگاوات در سال جاری است.
بر اساس آخرین گزارش ساختوساز شرکت جی۴۲، اجرای این پروژه شامل حضور بیش از ۵ هزار نیروی انسانی و مصرف بیش از ۱۰۰ هزار مترمکعب بتن است.
در بخش سرمایهگذاری نیز، شرکت امجیایکس در ماه ژوئیه نخستین صندوق سرمایهگذاری خود را با حجم ۴۹ میلیارد دلار نهایی کرد؛ رقمی که از هدف اولیه ۴۵ میلیارد دلار بیشتر بود.
همچنین کنسرسیومی به رهبری بلکراک که امجیایکس نیز در آن حضور دارد، متعهد شده است ۵ میلیارد دلار سرمایه جدید برای توسعه مراکز داده شرکت الاینِد دیتا سنترز اختصاص دهد.
هیچکدام از این دو رویداد، مربوط به همین هفته نیستند؛ اما هر دو نشان میدهند که سرعت و مقیاس سرمایهگذاری در زیرساختهای هوش مصنوعی در منطقه چگونه است و سایر کشورهای خاورمیانه برای مقایسه عملکرد خود با چه سطحی روبهرو هستند.
عربستان سعودی: آغاز شمارش معکوس برای اجلاس
هفته گذشته برای ریاض بیشتر درباره زمانبندی و برنامهریزی رویدادها بود.
مرجع داده و هوش مصنوعی عربستان سعودی تأیید کرده است که چهارمین دوره اجلاس جهانی هوش مصنوعی از ۱۵ تا ۱۷ سپتامبر در مرکز همایشهای بینالمللی ملک عبدالعزیز و با حمایت و پشتیبانی رسمی خاندان سلطنتی برگزار خواهد شد.
در سالی که دولت عربستان آن را «سال هوش مصنوعی» نامگذاری کرده است، این اجلاس محلی است که پادشاهی عربستان معمولاً مهمترین برنامهها و اعلامیههای خود را در آن ارائه میکند. بنابراین، شش هفته آینده را باید نه یک دوره آرام، بلکه دورهای برای آمادهسازی، شکلگیری و نهاییکردن توافقهای مهم دانست.
عربستان سعودی: ادامه آمادهسازی زیرساختهای هوش مصنوعی
شرکت هیومین، که بهعنوان یکی از بازیگران اصلی هوش مصنوعی عربستان و متعلق به صندوق سرمایهگذاری عمومی عربستان است، همچنان در حال تکمیل زیرساختهای فنی و اجرایی تعهدات سال ۲۰۲۵ خود است.
مشارکت این شرکت در زمینه ایجاد مرکز داده مشترک با شرکت استیسی در ماه ژوئن به مدت شش ماه تمدید شد تا شرایط قانونی و تجاری لازم تکمیل شود.
همچنین چارچوب صندوق زیرساخت ملی عربستان با ارزش حداکثر ۱.۲ میلیارد دلار، از ایجاد ظرفیتی حدود ۲۵۰ مگاوات پشتیبانی میکند.
الگوی کلی در سراسر عربستان مشابه است: توافقها و اعلام برنامهها بسیار جلوتر از راهاندازی واقعی تجهیزات و مراکز پردازشی پیش میروند.
قطر، کویت و بازارهای کوچکتر خلیج فارس
اکنون میتوان گروه دوم کشورهای خریدار و سرمایهگذار در حوزه هوش مصنوعی در خلیج فارس را نیز بهصورت جداگانه بررسی کرد. سه روند اصلی در این کشورها اهمیت دارد:
قطر
شرکت کِی (Qai)، که یک شرکت هوش مصنوعی متعلق به صندوق سرمایهگذاری قطر است، در حال اجرای برنامه مشارکت زیرساختی ۲۰ میلیارد دلاری است که با شرکت بروکفیلد ایجاد کرده است.
همچنین برنامه صندوق صندوقهای این کشور به ۳ میلیارد دلار افزایش یافته است. در این برنامه، سرمایهگذاری در حوزه هوش مصنوعی بهعنوان یکی از زمینههای تخصصی مورد هدف معرفی شده است.
کویت
نخستین مرکز داده هوش مصنوعی حاکمیتی کویت که با استفاده از تجهیزات شرکت انویدیا ساخته شده، به الگویی تبدیل شده است که کویت میخواهد آن را گسترش دهد.
برنامههای ملی این کشور نشان میدهد که کویت قصد دارد طی سه سال آینده تعداد مراکز داده خود را تقریباً دو برابر کند؛ این در حالی است که در حال حاضر حدود پنج مرکز داده دارد.
بحرین و عمان
هر دو کشور فعلاً بیشتر بر سیاستگذاری و تدوین مقررات تمرکز دارند تا سرمایهگذاریهای بسیار بزرگ مالی.
- در بحرین، قانون مستقل مربوط به هوش مصنوعی هنوز در مسیر بررسی و تصویب در مجلس قرار دارد.
- در عمان، توسعه زیرساختهای هوش مصنوعی بیشتر از طریق همکاری با شرکتهای مخابراتی در منطقه صلاله دنبال میشود و این کشور هنوز یک نهاد یا صندوق مستقل حاکمیتی برای هوش مصنوعی ایجاد نکرده است.
شمال آفریقا و شامات
مصر همچنان در تلاش است از برق نسبتاً ارزان و نیروی کار متخصص در بخش خدمات برای ایجاد ظرفیت در حوزه هوش مصنوعی استفاده کند، نه اینکه مستقیماً به دنبال ساخت پیشرفتهترین مدلهای هوش مصنوعی جهان باشد.
شرکت کونکتا در اواخر ژوئیه یک مرکز ۱۰۰ میلیون دلاری هوش مصنوعی مولد در قاهره افتتاح کرد. این مرکز، هرچند گام بزرگی محسوب نمیشود، اما بهطور واقعی ظرفیت مصر را برای ارائه خدمات فناوری به بازارهای خارجی افزایش میدهد؛ حوزهای که سازمان توسعه صنعت فناوری اطلاعات مصر نیز مدتهاست در تلاش برای گسترش آن است.
مراکش برنامه بلندپروازانهتری را دنبال میکند. این کشور پروژهای به نام کارخانه هوش مصنوعی نکسوس را در نزدیکی کازابلانکا آغاز کرده است؛ پروژهای با سرمایهگذاری حدود ۱.۲ میلیارد دلار که با همکاری شرکت انویدیا و شرکای دیگر اعلام شده است.
این پروژه قرار است بهعنوان زیرساخت پردازشی تحت کنترل و مدیریت ملی برای هوش مصنوعی عمل کند و ظرفیت محاسباتی مورد نیاز کشورهای منطقه را نیز فراهم سازد.
اردن، تونس و عراق در این هفته اقدام یا برنامه مهم و قابل توجهی در زمینه ایجاد زیرساخت حاکمیتی هوش مصنوعی اعلام نکردند.
هفته آینده باید منتظر چه چیزهایی بود؟
دو موضوع مهم را باید دنبال کرد:
- نخست، باید دید آیا «مرجع هوش مصنوعی و دادههای امارات متحده عربی» شروع به ارائه دستورالعملها و مقررات الزامآور میکند یا همچنان فقط به اعلام ایجاد ساختارها و برنامههای جدید بسنده خواهد کرد. زیرا این نهاد اکنون مسئولیت مدیریت دادهها و دولت دیجیتال را نیز در یک مجموعه واحد بر عهده دارد.
- دوم، باید دید آیا برنامه یک میلیارد دلاری «هوش مصنوعی برای توسعه» انتشار جزئیات سهم هر کشور را آغاز میکند یا خیر؛ زیرا از آن لحظه، سرمایهگذاریهای هوش مصنوعی کشورهای خلیج فارس دیگر فقط یک موضوع منطقهای نخواهد بود، بلکه به یک موضوع مرتبط با توسعه زیرساختهای هوش مصنوعی در آفریقا تبدیل خواهد شد.
اصطلاحات هوش مصنوعی در این خبر
- هوش مصنوعی مولد: هوش مصنوعیای که میتواند محتوای جدید مثل متن، تصویر، موسیقی یا کد تولید کند، نه اینکه فقط اطلاعات موجود را بررسی و تحلیل کند.
- توان پردازشی: قدرت محاسباتی مورد نیاز برای آموزش و اجرای مدلهای هوش مصنوعی؛ یعنی قدرت رایانهها، تراشهها و مراکز دادهای که هوش مصنوعی را اجرا میکنند.
- هوش مصنوعی حاکمیتی: تلاش کشورها برای ایجاد تواناییهای داخلی در حوزه هوش مصنوعی تا وابستگی آنها به شرکتها و فناوریهای خارجی کمتر شود.
انتهای پیام/
